Indywidualny program wczesnego wspomagania

W załączniku znajduje się propozycja konstrukcji indywidualnego programu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka opracowana prze Ośrodek Rozwoju Edukacji.

Informacje dla organów prowadzących szkoły i placówki oświatowe, dyrektorów szkół, przedszkoli i innych placówek

 

INFORMACJE DLA ORGANÓW PROWADZĄCYCH SZKOŁY I PLACÓWKI OŚWIATOWE, DYREKTORÓW SZKÓŁ, PRZEDSZKOLI, PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNYCH I INNYCH PLACÓWEK

 

Jak zorganizować wczesne wspomaganie?

W porozumieniu z organem prowadzącym – w szkole, przedszkolu lub placówce, pod warunkiem zapewnienia odpowiedniej bazy oraz specjalistów, dyrektor na podstawie wydanej przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, może zorganizować tę formę pomocy.

 

Dyrektor powinien powołać zespół wczesnego wspomagania rozwoju dziecka.

 

W skład zespołu wchodzą nauczyciele i/lub specjaliści, mający przygotowanie do pracy z małymi dziećmi o zaburzonym rozwoju psychoruchowym a także koordynator zespołu, którym jest najczęściej dyrektor szkoły lub placówki.

 

Do zadań zespołu należy w szczególności:

- ustalenie na podstawie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka kierunków i

harmonogramu działań w zakresie wczesnego wspomagania i wsparcia rodziny dziecka,

- nawiązanie współpracy z zakładem opieki zdrowotnej lub ośrodkiem pomocy społecznej w celu zapewnienia dziecku rehabilitacji, terapii lub innych form pomocy,

- opracowanie i realizowanie z dzieckiem i jego rodziną indywidualnego programu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka z uwzględnieniem działań wspomagających rodzinę dziecka,

- analizowanie skuteczności zawartych w programie zadań oraz wprowadzanie zmian, stosownie do potrzeb dziecka i jego rodziny oraz

- planowanie dalszych działań w zakresie wczesnego wspomagania.

 

Zespół ma obowiązek szczegółowego dokumentowania działań.

 

Program pracy z dzieckiem powinien być uzgodniony z rodzicami na każdym etapie,  powinni oni podpisać się pod nim oraz otrzymać jego kopię.

 

Szkoła, przedszkole lub placówka organizująca wczesne wspomaganie rozwoju dziecka  powinna realizować je w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę, przedszkole lub placówkę.

 

W statucie szkoły, przedszkola, placówki organizującej wczesne wspomaganie należy  wprowadzić odpowiednie zapisy. W arkuszu organizacyjnym jednostki oświatowej  prowadzącej wczesne wspomaganie winny znajdować się informacje dotyczące liczby specjalistów prowadzących zajęcia wczesnego wspomagania oraz liczby godzin zajęć przez nich prowadzonych. Zespół szczegółowo dokumentuje działania prowadzone w ramach indywidualnego programu wczesnego wspomagania.

 

Sposób dokumentowania powinien być określony w regulaminie pracy Zespołu.

 

Przede wszystkim należy ustalić:

- wewnętrzne procedury organizacji pracy (funkcjonowania) zespołu,

- regulamin pracy zespołu,

- organizację pracy zespołu zapewniająca zasadność podejmowanych działań

(systematyczność, częstotliwość, zmienność działań i elastyczność),

- harmonogram konsultacji oraz superwizji specjalistów,

- określenie zakresu obowiązków i odpowiedzialności poszczególnych członków  zespołu.

 

Jednym z ważniejszych zadań zespołu jest współpraca z rodziną – poprzez udzielanie

jej pomocy w kształtowaniu postaw i zachowań pożądanych w kontaktach z dzieckiem, wzmacnianie więzi emocjonalnej pomiędzy rodzicami i dzieckiem, rozpoznawanie zachowań dziecka i utrwalanie właściwych reakcji na te zachowania, udzielanie  instruktażu i porad oraz prowadzenie konsultacji w zakresie pracy z dzieckiem, pomaganie w przystosowaniu warunków w

środowisku domowym do potrzeb dziecka oraz  w pozyskaniu i wykorzystaniu w pracy z nim odpowiednich środków dydaktycznych i niezbędnego sprzętu.

Wskazane jest tworzenie grup wsparcia dla rodzin a także prowadzenie warsztatów kształtujących kompetencje rodzicielskie.

 

 

Organizacją wczesnego wspomagania powinny kierować następujące zasady:

- podejście całościowe,

- koncentracja działań na rodzinie,

- praca w zespole interdyscyplinarnym,

- współpraca z innymi służbami,

- włączenie społeczne rodziny i dziecka.

 

Praca z dzieckiem z zaburzeniami rozwoju psychoruchowego powinna obejmować:

- jak najwcześniejsze wykrywanie zaburzeń powodujących niepełnosprawność,

- jak najwcześniejsze wspomaganie oddziałujące na wszystkie zaburzone funkcje,

- dobrą całodzienną opiekę z uwzględnieniem zabawy właściwej dla wieku I poziomu rozwoju psychoruchowego,

- wspomaganie rodziny dziecka w rozumieniu i akceptacji problemów rozwojowych dziecka,

- aktywizowanie rodziców i opiekunów oraz włączanie ich w proces usprawniania w możliwym do wykonania przez nich zakresie,

- stymulowanie sfery społecznej i emocjonalnej dziecka,

- zwiększanie motywacji dziecka

- integrowanie dziecka ze środowiskiem zdrowych rówieśników,

-indywidualne dostosowanie poziomu, natężenia i ilości stymulacji do możliwości i zdolności przyjmowania jej przez dziecko, jak i przez jego rodzinę,

-zapewnienie takiego przebiegu usprawniania, by chronić małego pacjenta przed stresem, gdyż hormony stresu wpływają niekorzystnie na rozwijający się i niedojrzały mózg oraz układ immunologiczny i neuroendokrynologiczny.

 

Czym jest wczesne wspomaganie?

 

WCZESNE WSPOMAGANIE

 

Wczesne wspomaganie określa się jako zespół wielokierunkowych oddziaływań skierowanych na dziecko, co do którego zdiagnozowano lub podejrzewa się o niepełnosprawności dziecka. Zakres oddziaływań obejmuje również jego rodzinę.

Wspomaganie polega na pobudzaniu psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka od chwili wykrycia niepełnosprawności do czasu podjęcia nauki w szkole. Zakres tego oddziaływania może być bardzo różny, w zależności od zdiagnozowanych przez specjalistów deficytów rozwojowych. Może ono obejmować: psychomotorykę, sferę komunikacji, mowy i języka, funkcjonowanie zmysłów dziecka, itd.

Wczesnym wspomaganiem rozwoju może być objęte każde dziecko od chwili wykrycia niepełnosprawności do czasu podjęcia przez nie nauki w szkole podstawowej. Wsparciem objęta jest też rodzina dziecka.

Jeżeli rodzic jest zaniepokojony rozwojem swego dziecka, obserwuje niepokojące sygnały w zachowaniu malucha, równolegle z wizytą u lekarza pediatry powinien zgłosić się do poradni psychologiczno - pedagogicznej w swoim mieście lub gminie. Zatrudnieni tam specjaliści dokonają obserwacji i zdiagnozują dziecko pod kątem jego rozwoju psychomotorycznego oraz dokonają szczegółowej diagnozy funkcjonalnej. Na podstawie wyników tych badań poradnia wydaje stosowną opinię i kwalifikuje (lub nie, jeżeli dziecko rozwija się prawidłowo) dziecko do zajęć w ramach wczesnego wspomagania.

Niezbędnym dokumentem do zakwalifikowania dziecka do tego typu zajęć jest zatem stosowna opinia poradni psychologiczno - pedagogicznej.

 

Następnie rodzinę wspiera się w rozpoznawaniu zachowań dziecka i utrwalaniu właściwych reakcji na te zachowania; udziela się instruktażu i porad w zakresie pracy z dzieckiem; udziela się pomocy w przystosowaniu warunków w środowisku domowym do potrzeb dziecka oraz w pozyskaniu i wykorzystaniu w pracy z dzieckiem odpowiednich środków dydaktycznych i niezbędnego sprzętu

 

Wczesne wspomaganie może być organizowane w przedszkolu i w szkole podstawowej, w tym w specjalnej, oraz w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, jeżeli dysponuje ona środkami dydaktycznymi i sprzętem, niezbędnymi do prowadzenia wczesnego wspomagania. W szczególnych przypadkach wspomaganie może odbywać się też w domu chorego dziecka.

 

OGÓLNE ZASADY WCZESNEGO WSPOMAGANIA:

- Zajęcia w ramach wczesnego wspomagania organizuje się w wymiarze od 4 do 8 godzin w miesiącu, w zależności od możliwości psychofizycznych i potrzeb dziecka.

- Zajęcia w ramach wczesnego wspomagania są prowadzone indywidualnie z dzieckiem i jego rodziną.

- W przypadku dzieci, które ukończyły 3 rok życia, zajęcia w ramach wczesnego wspomagania mogą być prowadzone w grupach liczących 2 lub 3 dzieci, z udziałem ich rodzin.

- Miejsce prowadzenia zajęć w ramach wczesnego wspomagania ustala dyrektor odpowiednio przedszkola, szkoły, ośrodka lub poradni, w uzgodnieniu z rodzicami dziecka.

-Zajęcia w ramach wczesnego wspomagania prowadzi Zespół wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, który powoływany jest przez dyrektora odpowiednio przedszkola, szkoły, ośrodka lub poradni, gdzie będzie się ono odbywało.

- W skład zespołu wchodzą osoby posiadające przygotowanie do pracy z małymi dziećmi o zaburzonym rozwoju psychoruchowym:

  1. pedagog posiadający kwalifikacje odpowiednie do rodzaju niepełnosprawności dziecka, w szczególności: oligofrenopedagog (specjalista pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo), tyflopedagog (specjalista pracy z dziećmi niewidomymi)lub surdopedagog (specjalista pracy z dziećmi niesłyszącymi)
  2. psycholog
  3. logopeda
  4. inni specjaliści - w zależności od potrzeb dziecka i jego rodziny

 

Do zadań zespołu należy w szczególności:

- ustalenie, na podstawie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, kierunków i harmonogramu działań w zakresie wczesnego wspomagania i wsparcia rodziny dziecka

- nawiązanie współpracy z zakładem opieki zdrowotnej lub ośrodkiem pomocy społecznej w celu zapewnienia dziecku rehabilitacji, terapii lub innych form pomocy, stosownie do jego potrzeb

- opracowanie i realizowanie z dzieckiem i jego rodziną indywidualnego programu wczesnego wspomagania, z uwzględnieniem działań wspomagających rodzinę dziecka w zakresie realizacji programu, koordynowania działań specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem oraz oceniania postępów dziecka

- analizowanie skuteczności pomocy udzielanej dziecku i jego rodzinie, wprowadzanie zmian w indywidualnym programie wczesnego wspomagania, stosownie do potrzeb dziecka i jego rodziny, oraz planowanie dalszych działań w zakresie wczesnego wspomagania

- pracę zespołu koordynuje dyrektor odpowiednio przedszkola, szkoły, ośrodka lub poradni, wymienionych w § 2, albo upoważniony przez niego nauczyciel

 

Zespół szczegółowo dokumentuje działania prowadzone w ramach indywidualnego programu wczesnego wspomagania.

Misja poradni

Poradnia realizuje kierunki i cele działania zawarte w Statucie PP –P, bazując na wyspecjalizowanej i wysoko wykwalifikowanej kadry pracowniczej ( prawie wszyscy pracownicy mają stopień nauczyciela dyplomowanego) i dalej podnoszą swoje kwalifikacje i  zaangażowaniu pracowników w pracę placówki, w oparciu o roczny plan pracy PP – P. Cele są zawarte w statucie.