Dojrzałość szkolna

Materiały ze spotkania informacyjno - konsultacyjnego dla nauczycieli klas I i oddziałów przedszkolnych przygotowujących do nauki w klasie I ( z dnia 21.05.2015)

Dziecko u progu szkoły – co szkoła ma do zaoferowania pierwszoklasistom?

Uczeń w centrum zainteresowania szkoły

Jak szkoła może pomóc uczniom rozpoczynającym naukę szkolną?

                                                                                     

1)     ADAPTACJA

Współpraca szkoły z przedszkolem:

• zapewnienie dziecku możliwości wcześniejszego poznania szkoły, w której rozpocznie naukę września

• wspólnie prowadzone programy adaptacji dla dzieci

• wspólnie organizowane przedsięwzięcia i zajęcia otwarte

• zapoznanie dziecka z przestrzenią

• przekaz informacji o poziomie rozwoju dzieci, ich mocnych i słabych stronach z przedszkola do szkoły

Efekty:

• zredukowanie poziomu lęku związanego z pójściem do szkoły

• zaspokojenie ciekawości sześciolatków szkołą

• zapewnienie dzieciom bezstresowego rozpoczęcia obowiązków szkolnych

• ułatwienie adaptacji w nowym środowisku

 

2)     INFORMOWANIE

Współpraca szkoły z rodzicami:

• organizacja spotkań informacyjnych z rodzicami prowadzonych przez specjalistów (przyszłych wychowawców ich dzieci, psychologów)

• organizacja drzwi otwartych

• zapewnienie rodzicom możliwości obserwacji swojego dziecka w trakcie jego pierwszych zajęć w szkole (np. podczas drzwi otwartych, w pierwszym tygodniu nauki)

• stały przekaz informacji dotyczących funkcjonowania dziecka w szkole pomiędzy szkołą a rodzicami

• udzielanie odpowiedzi rodzicom na ich pytania

• pomoc w emocjonalnym zaakceptowaniu nowej sytuacji

Efekty:

• zredukowanie poziomu lęku związanego z pójściem do szkoły własnego dziecka

• zwiększenie wiedzy rodziców na temat funkcjonowania ich dziecka, jego możliwości i potrzeb

• wyposażenie rodziców w kompetencje potrzebne w procesie wspierania swojego dziecka w adaptacji w szkole

 

3)     WAPARCIE PSYCHOLOGICZNE

Współpraca szkoły z poradnią:

• umożliwienie rodzicom konsultacji z psychologiem, pedagogiem oraz kontaktów z poradnią psychologiczno-pedagogiczną

• realizacja zaleceń psychologów z poradni zawartych w opiniach i orzeczeniach

• wielostronny przepływ informacji pomiędzy szkołą, psychologami i pedagogami w poradni

Efekty:

• zredukowanie poziomu lęku związanego z pójściem do szkoły własnego dziecka

• zwiększenie wiedzy rodziców na temat funkcjonowania ich dziecka, jego możliwości i potrzeb oraz możliwości uzyskania wsparcia od specjalistów w sytuacjach trudnych

• wyposażenie rodziców w kompetencje potrzebne w procesie wspierania swojego dziecka podczas adaptacji w szkole

 

4)     WSPÓŁDZIAŁANIE

Współpraca pracowników szkoły między sobą:

• wspólne uzgodnienie programu wychowawczego szkoły

• stworzenie wzajemnej sieci wsparcia

• wielostronny przepływ informacji

• stałe doskonalenie się pracowników szkoły i dzielenie się tą wiedzą z innymi (np. podczas wewnętrznych szkoleń)

• orientacja na współpracę i działania zespołowe

• korzystanie z informacji, pomysłów, umiejętności, kompetencji innych

• otwarta, życzliwa komunikacja między dyrekcją, nauczycielami i innymi pracownikami szkoły

Efekty:

• spójny system nauczania i wychowania wspomagający proces adaptacji oraz rozwój dziecka na wielu płaszczyznach

• stosowanie właściwych form i metod nauczania; przygotowanie uczniów do życia we współczesnym świecie

• ogląd problemu występującego w społeczności szkolnej z wielu perspektyw jednocześnie

• usprawnienie funkcjonowania placówki m.in. w zakresie rozpoznawania i zapobiegania napotkanym problemom, trafnego odpowiadania na potrzeby swoich uczniów i rodziców

 

5)     DOPASOWANIE

Dopasowanie infrastruktury szkoły do potrzeb dzieci sześcioletnich:

• efektywnie i elastycznie dopasowana przestrzeń

• zaspokojenie ciekawości sześciolatków szkołą

• wydzielenie odrębnych stref przeznaczonych dla odpoczynku najmłodszych

• aranżacja przestrzeni, nawiązująca do miejsc, które dzieci znają przedszkole/dom

• zapewnienie komfortu pracy

Efekty:

• dziecko czuje się pewnie i bezpiecznie w nowym miejscu

• zapewnienie najmłodszym różnych form aktywności, takich jak: praca w grupach, zabawa, odpoczynek, swoboda w poruszaniu się po szkole dla dzieci w każdym wieku

• wyzwolenie aktywności i ciekawości poznawczej dziecka

• zachęcenie do uczenia się nowych rzeczy za pomocą nowych metod

• szkoła jest miejscem przyjaznym, dobrze kojarzonym przez uczniów i rodziców

 

Wysoka jakość startu szkolnego dziecka

Działania podejmowane dla zapewnienia jak najlepszego startu szkolnego dzieci sześcioletnich tworzą system „naczyń połączonych” dzięki współpracy pracowników szkoły,  rodziców, pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych. Ma to na celu jak najefektywniejszą adaptację dziecka w nowej sytuacji – sytuacji uczenia się szkolnego, a także zaspokojenie jego potrzeb rozwojowych. Dzięki podjętym działaniom dziecko może się optymalnie przygotować nie tylko do samego rozpoczęcia nauki (startu szkolnego), ale i całego długofalowego procesu nauki, jaki sześciolatek właśnie rozpoczyna.

Wrażliwy opiekun, uważny obserwator, mądry koordynator – nauczyciel sześciolatków w szkole

Nauczyciel kształtuje w sześciolatku:

• samodzielność i odpowiedzialność

• radość czerpaną z rozwoju

• systematyczność, samodyscyplinę

• zdolność do podejmowania decyzji

• samoakceptację i poczucie własnej wartości

• otwartość i życzliwość dla innych i ich poglądów oraz wzrost zaufania

• odwagę w głoszeniu własnych pomysłów i poglądów

 

Praca nauczyciela w klasie sześciolatków to:

• stosowanie zasady „wycofującej się pomocy”– pozwala na samodzielność dzieci

• poznawanie indywidualnych potrzeb, zdolności i trudności dzieci oraz tworzenie klimatu przyjaznego dla rozwoju sześciolatka

• proponowanie zadań, które wymagają pracy w zespołach – zmiana ich składu i organizacji pracy w zależności od zadania i umiejętności dzieci

• szansa uzupełnienia braków i ćwiczenia umiejętności – nauczyciel nie pogania, nie porównuje z innymi, zachęca do współpracy z innymi

• rozwijanie zainteresowań i uzdolnień – rozmowy  z dziećmi o ich postępach, różne formy eksponowania osiągnięć

• dopasowanie formy pomocy do konkretnej sytuacji– można udzielić informacji, pokazać sposób wykonania czynności, udzielić wsparcia emocjonalnego

• wyrównanie zróżnicowanego poziomu zdolności dzieci  w klasie pierwszej

NAUCZYCIELU WARTO, ABYŚ PAMIĘTAŁ:

• być cierpliwym, rozsądnym, opanowanym

• pobudzać do działania, kreatywnego myślenia, wiary we własne siły

• cieszyć się z osiągnięć swoich podopiecznych

• być mediatorem – pośredniczyć między szkołą, domem, środowiskiem lokalnym

• dążyć do kompromisu – być partnerem dziecka w pokonywaniu trudności i wykazywać się empatią, gdy pojawią się problemy

• uczyć wrażliwości i właściwej kultury zachowania w każdej sytuacji

• dawać dziecku szansę poprawy, ukazywać drogi dojścia ku dobremu i ku zmianie

• być wzorem i przykładem postępowania dla dziecka

• być przygotowanym i zaakceptować fakt, iż praca może nieść niekiedy rozczarowanie i trud

 

Słuchanie ma pierwszeństwo przed mówieniem

Rozumienie ma pierwszeństwo przed osądzaniem

Dzielenie się ma pierwszeństwo przed pouczaniem

 

Wsparcie nauczyciela dla rodziców 6-latków:

• koordynowanie pracy między szkołą a rodziną– dzielenie się spostrzeżeniami dotyczącymi sześciolatka – uwspólnienie wizji wychowawczej i metod prowadzących do realizacji celów

• motywowanie i zwiększanie zaangażowania rodziców w rozwój dziecka– rodzice są odpowiedzialni za wychowanie dziecka, więc niezmiernie ważne są ich spostrzeżenia, pomysły

• doradzanie rodzicom – odpowiadanie na pytania i wątpliwości, które związane są wychowaniem dziecka i jego nauczaniem w klasie pierwszej – uwspólnienie zakresu działań wspomagających rozwój dziecka

• kontakt z rodzicami polegający na wymianie informacji o postępach i trudnościach dziecka – stałe monitorowanie postępów, diagnoza trudności

• zwrócenie uwagi rodziców na możliwość konsultacji ze specjalistami (np. logopedami), organizowanie spotkań rodziców – zapoznawanie ich z prawidłowościami rozwojowymi dzieci, z nowoczesnymi środkami i technikami uczenia się, ma to na celu poprawę efektywności oddziaływań wychowawczych oraz wyrównanie zróżnicowanego poziomu umiejętności dzieci w klasie pierwszej

 

Efektywna współpraca szkoły i rodziców przekłada się na:

• zadowolenie dziecka z realizowania przez nie nowej roli – ucznia

• zadowolenie rodziców z tego, że dziecko dobrze sobie radzi

• postępy – nawet jeśli z początku wymagało to większego zaangażowania obu stron

• zadowolenie nauczycieli z efektów swojej pracy, radość dzieci i uznanie ze strony ich rodziców

 

Systematyczne współdziałanie dwóch najbliższych dziecku środowisk (rodzinnego i szkolnego) to podstawowy warunek jego pomyślnego rozwoju.

Sześciolatek sześciolatkowi nierówny

Rozwój sześciolatków należy postrzegać w kategoriach PROCESU. Oznacza to, że w życiu dzieci następują dynamiczne zmiany, a nabywanie określonych umiejętności u każdego z nich przebiega trochę inaczej – różne kompetencje mogą pojawiać się w  trochę innym momencie (wcześniej bądź później). Cel, do którego dążą, jest ten sam, ale czas, w którym do niego dotrą, jest inny (metafora biegu przełajowego).

 

 

Wiek przedszkolny

Sześciolatek

Młodszy wiek szkolny

PROCESY

POZNAWCZE

Uwaga mimowolna, trudności z koncentracją uwagi przez dłuższy czas

 

 

Zwiększenie zakresu i czasu trwania uwagi dowolnej, zależnej od woli

 

Brak lub niewielki udział strategii pamięciowych, prestrategie pamięciowe

 

Większa zdolność do stosowania indywidualnych strategii pamięciowych

Trudności w planowaniu własnych działań, refleksji nad własnym zachowaniem

 

Większa zdolność do tworzenia planów, zastanawiania się nad własnym zachowaniem

Myślenie oparte na intuicji

 

Rozwijanie myślenia logicznego

Egocentryzm poznawczy, trudność z przyjęciem innego niż własny punktu widzenia

 

Wzrasta zdolność do uwzględniania różnych punktów widzenia

 

EMOCJE

Emocjonalny stosunek do samego siebie

 

Wyższy poziom refleksji nad emocjami

Trudności w regulacji własnych emocji, niska efektywność kontroli emocjonalnej

 

Wyższy poziom regulacji własnych emocji, coraz sprawniejsza kontrola emocji

Trudności w rozpoznawaniu i rozumieniu emocji innych osób

 

Wzrasta rozpoznawanie i rozumienie emocji innych osób

ZABAWA

Fantazjowanie, wymyślanie różnych zabaw samemu i z innymi dziećmi

 

Zabawa z rówieśnikami, wspólne wymyślanie z nimi zabaw, gry z regułami

KOMPETENCJE

SPOŁECZNE

Trudność w przestrzeganiu zasad postępowania,

umów z nauczycielami i reguł grupowych

 

Większa znajomość reguł i gotowość do ich przestrzegania

Rówieśnicy nie odgrywają tak znaczącej roli w dokonywanych ocenach i samoocenie

 

Opinia rówieśników jest coraz ważniejsza

 

W niektórych obszarach sześciolatek może znacznie przewyższać swoich rówieśników, natomiast inne umiejętności mogą mu jeszcze sprawiać duży problem. Dodatkowo, dzieci będą różnić się nie tylko posiadanymi już kompetencjami, umiejętnościami (strefa aktualnego rozwoju), ale także tymi, które są dopiero w zalążku, które dopiero się tworzą, do których potrzebują jeszcze pomocy i wsparcia dorosłego (strefa najbliższego rozwoju).

 

 

Z czego wynikają różnice między sześciolatkami?

1)      Własna aktywność dziecka

-  zainteresowania, skłonności, zdolności

- motywacja, by zgłębiać wiedzę

- naturalna chęć eksploracji

 

2)      Środowisko, otoczenie

¾       Poziom dojrzałości kory przedczołowej

- planowanie działań

- ustalanie ważności działań

- przewidywanie konsekwencji

- wymyślanie alternatywnych rozwiązań

¾       Temperament dziecka

- dzieci flegmatyczne na ogół łatwiej i dłużej będą się koncentrować na podjętej czynności

- dzieci żywe i ruchliwe posiadają uwagę bardziej przerzutną i podzielną

 

3)      Zadatki/ uwarunkowania biologiczne

¾       Liczba i jakość kontaktów społecznych

- rodzice

- dziadkowie

- rodzeństwo

- rówieśnicy

- sąsiedzi

- znajomi rodziców

- dalsza rodzina

¾       Stymulowanie rozwoju dziecka

- jakie są sposoby zachowania w danej sytuacji?

- jaka jest właściwa reakcja?

- kogo należy prosić o pomoc?

¾       Przygotowanie do:

- samodzielności i zaradności

Pomaganie w domowych obowiązkach; podejmowanie decyzji dotyczących jego samego: mycie, ubieranie, jedzenie; utrzymywanie porządku we własnym pokoju.

- nawiązywanie nowych kontaktów społecznych: z innymi uczniami w różnym wieku oraz dorosłymi pełniącymi różne role.

 

Nauczycielu, pamiętaj!

Różnice między dziećmi:

• nie należy ich traktować jako czegoś złego, co utrudnia pracę w klasie i realizację programu edukacyjnego

• zróżnicowanie w klasie to szansa rozwoju dla uczniów

• wynikają z naturalnych prawidłowości rozwojowych

Rozwijające się obszary:

• to potencjał wymagający wsparcia, a nie deficyty oznaczające brak gotowości do rozpoczęcia nauki w szkole

• większość kompetencji związanych z prawidłowym funkcjonowaniem w środowisku szkolnym dziecka dopiero się rozwija, 6-latek potrafi już bardzo dużo w porównaniu z dzieckiem 3- 4-letnim, ale znacznie mniej niż dziecko 9- 10-letnie

Jak wspierać?

• nauczyciel powinien budować w dzieciach poczucie kompetencji i wspierać je w tych obszarach, które nie są jeszcze dobrze wykształcone – koncentrować się na ich mocnych stronach, jednocześnie uwzględniając ograniczenia, jakie wynikają z ich słabszych stron i nad nimi stopniowo pracować

• środowisko szkolne gotowe na przyjęcie dziecka wierzy w jego możliwości i wie, jak dużo zależy od właściwej atmosfery panującej w klasie i w szkole. Klimat wzajemnej pomocy i wrażliwości na potrzeby nowych 6-letnich uczniów tworzy podwaliny zrównoważonego rozwoju i adekwatnej samooceny

Jak pracować w zróżnicowanym zespole klasowym?

NAUCZYCIEL:

- planuje zadania do pracy samodzielnej, do wykonania w parach oraz w zespołach o różnej wielkości

- wykorzystuje różne źródła informacji i zachęca dzieci do ich samodzielnego wyszukiwania

- wykorzystuje różne „naturalne” sytuacje i materiały edukacyjne, np. związane z porami roku, charakterem zawodu czy pracy rodziców, specyfiki geograficznej i tradycji kulturowej regionu, kultury ludowej, okazjonalnych uroczy­stości w otoczeniu szkoły, wydarzeń w Polsce i na świecie

- zmienia skład i liczbę dzieci w małych zespołach w zależności od charakteru zadania i umiejętności dzieci

- tworzy sytuacje i zadania dające szansę na uzupeł­nienie braków i ćwiczenie słabiej opanowanej umiejętności

- tworzy sytuacje i zadania dające szansę na rozwi­janie zainteresowań, uzdolnień i doskonalenie jakiejś umiejętności

- zmienia role, jakie pełnią dzieci w małych zespo­łach lub w klasie, dając każdemu szansę nauczenia się pełnienia różnych ról

- tak organizuje czas na wykonanie zadań, aby dzieci nie poganiać

- umożliwia dzieciom dokończenie przerwanych zadań

- stosuje zasadę tzw. wycofującej się pomocy, czyli mini­malnej pomocy, koniecznej, aby dziecko mogło dalej działać samodzielnie

- różnicuje formę pomocy dzieciom stosownie do okoliczności, np.: od udzielenia informacji do pomocy w znalezieniu tej informacji; od pokazania, jak coś wykonać, do pomocy technicznej przy wykonaniu czegoś; od życzliwego chwilowego wsparcia do dłuższej pomocy emocjonalnej w trud­nej dla dziecka sytuacji

-  rozmawia z dzieckiem, które sobie nie radzi, i podkreśla postępy, jakie robi

- nie stosuje porównywania dziecka, któ­re sobie z czymś nie radzi, z innymi dziećmi, nie zawstydza go, nie pogania

- o trudnościach rozmawia z dzieckiem „w cztery oczy”, a nie publicznie

- zwraca szczególną uwagę na zmiany, jakie zachodzą w zachowaniu dzie­ci i w poziomie wykonywania zadań szkolnych

- rozmawia z dziećmi o ich postępach – wtedy łatwiej mu wskazać, co jest jeszcze do zrobienia czy poprawienia

- rozmawia z rodzicami o zmianach i postępie w funk­cjonowaniu dziecka

- na spotkaniach klasowych z rodzicami podkreśla postępy dzieci, wskazuje ich mocne strony – wtedy łatwiej na tym tle rzeczowo poinformować o niedociągnięciach, nieprawidłowych zachowa­niach czy brakach

- stosuje różne formy ewaluacji osiągnięć dzieci czyli informowania ich o czynionych postępach, np. standardowe oceny liczbo­we, oceny opisowe, różne symbole, różne nagrody za pokonanie szczególnie dużych trudności

- stosuje różne formy eksponowania osiągnięć dzieci w klasie, na terenie szkoły, poza szkołą, wykorzystuje stronę interneto­wą szkoły

- dba o pokazywanie różnych osiągnięć wszystkich dzieci

- włącza dzieci w ten proces, rozmawia z nimi o różnych kryteriach ocen, np. zachęca do samo­dzielnego wybierania prac plastycznych na wystawy dla różnych odbiorców

- stosuje różne formy kontaktowania się z rodzicami, także Internet

- dba o indywidualne kontakty z rodzicami, przeka­zuje im przede wszystkim swoje spostrzeżenia na temat osiągnięć i postępów dzieci

- planuje zadania domowe wymagające pracy zespołowej – udziału innych dzieci i ich rodziców

- włącza rodziców w różne prace na rzecz klasy i szkoły oraz otoczenia szkoły

- w razie potrzeby kontaktuje rodziców ze specja­listami

 

ŹRÓDŁO: http://produkty.ibe.edu.pl/docs/broszury/IBE-BEE-4-szesciolatek-nauczyciel.pdf

Misja poradni

Poradnia realizuje kierunki i cele działania zawarte w Statucie PP –P, bazując na wyspecjalizowanej i wysoko wykwalifikowanej kadry pracowniczej ( prawie wszyscy pracownicy mają stopień nauczyciela dyplomowanego) i dalej podnoszą swoje kwalifikacje i  zaangażowaniu pracowników w pracę placówki, w oparciu o roczny plan pracy PP – P. Cele są zawarte w statucie.