W przypadku dzieci małych mówi się często o rozwoju ruchowym w kontekście powiązań

motoryki i funkcji poznawczych – rozwój psychoruchowy. Dlatego braki w rozwoju ruchowym

często sygnalizują opóźnienia w rozwoju poznawczym, emocjonalnym, społecznym. W pierwszych

miesiącach życia opóźnienia w rozwoju ruchowym to jedyny często sygnał nieprawidłowości

w rozwoju dziecka. Zaobserwowanie tych nieprawidłowości powinno skutkować pogłębioną

diagnozą lekarską i psychologiczną. Poniżej zostaną przytoczone etapy rozwojowe dla kilku

umiejętności jak podnoszenie główki, stanie, siedzenie – pozwoli to zaobserwować dziecko pod

tym kątem. Jeżeli widać duże odstępstwa od podanych poniżej norm, warto skonsultować się

z lekarzem, psychologiem, pedagogiem czy logopedą.

 

 

Podnoszenie główki

 

Wiek w miesiącach

Umiejętności, które dziecko powinno w danym wieku posiąść

1

Odrywanie noska od materaca, niskie unoszenie głowy

2

Unoszenie głowy pod kątem 45 stopni

3

Unoszenie głowy pod kątem 90 stopni trzymanie sztywnej głowy przez około jedną minutę podczas pionowego trzymania

4

Unoszenie głowy pod kątem 90 stopni, utrzymywanie sztywnej główki podczas pionowego trzymania

5

Unoszenie się na przedramionach, odwracanie głowy w kierunku bodźca

6

Swobodne odwracanie głowy w kierunku bodźca, utrzymywanie sztywnej

główki w pozycji pionowej

 

 

 

Umiejętność siedzenia

 

Wiek w miesiącach

Oczekiwane umiejętności

3

Pierwsze krótkie próby siedzenia z całkowitą pomocą opiekuna (warunek: dziecko utrzymuje sztywno główkę)

4

Dalsze doskonalenie umiejętności siedzenia z całkowitym podparciem i z pomocą opiekuna

5

Samodzielne siedzenie z podparciem

6

Samodzielne siedzenie bez podparcia

7

Samodzielne siedzenie bez podparcia, zdolność wykonywania ruchów w pozycji siedzącej

8

Samodzielne siadanie

 

 

 

Stanie

 

Wiek w miesiącach

Oczekiwane umiejętności

3

Pierwsze próby przyjmowania pozycji stojącej, dziecku udaje się na krótko usztywnić nogi w kolanach

4

Podtrzymywane pod pachy niemowlę opiera nóżki o podłoże i utrzymuje na nich ciężar ciała

5

Niemowlę doskonali umiejętność utrzymywania sztywno prostych nóżek

6

Podciągane za rączki przechodzi z pozycji leżącej lub siedzącej do stojącej, w pozycji stojącej podejmuje pierwsze próby stawiania kroczków

7

Dziecko samodzielnie stoi

8

Pierwsze próby samodzielnego wstawania po uchwyceniu się podpory i podciągnięciu

9

Dziecko doskonali umiejętność podnoszenia się, korzystając z niewielkiej podpory

10

Pierwsze próby samodzielnego podniesienia się z klęku lub raczkowania

 

 

 

Chodzenie

 

Wiek w miesiącach

Oczekiwane umiejętności

6

Pierwsze próby stawiania kroków podczas przytrzymywania pod pachy

7

Samodzielnie stanie z podparciem, próby wykonywania małych kroków

8

Doskonalenie sprawności zdobytych w siódmym miesiącu

9

Stawianie kroków z równoczesnym przytrzymywaniem się obiema rączkami np. brzegu łóżka

10

Chodzenie z prowadzeniem za obie rączki

11

Chodzenie z przesuwaniem przed sobą, jako podpory, np. krzesła

12- 14

Samodzielnie chodzenie

 

 

 

Etapy rozwoju dużej motoryki w drugim roku życia

 

 

Wiek w miesiącach

Oczekiwane umiejętności

12-13

Samodzielne chodzenie

13

Przysiadanie

16

Kopanie piłki

16- 17

Wspinanie się

17

Rzucanie piłki

16- 18

Bieganie

19- 20

Wchodzenie po schodach

21- 22

Pierwsze próby rozbierania się

22- 23

Podskakiwanie

21- 24

Pierwsze próby jazdy na rowerku

 

 

 

Etapy rozwoju małej motoryki w drugim roku życia

 

 

Wiek w miesiącach

Oczekiwane umiejętności

13–14

Doskonalenie chwytu pęsetkowego

13–15

13–15

Nieporadne posługiwanie się łyżką lub widelcem

Rysowanie znaczków, bazgranie

13–16

Picie z kubka

13–18

Wkładanie klocka do otworu w deseczce

13–17

Pierwsze próby samodzielnego mycia zębów

16–17

Budowanie wieży z 2 klocków

16–18

Budowanie wieży z 4 klocków

19

Budowanie wieży z 5 klocków

21

Budowanie konstrukcji na płaszczyźnie

21–22

Odkręcenie pokrywek

24

Budowanie wieży z 6 klocków

 

 

 

 

Rozwój mowy

 

Wiek

Oczekiwane umiejętności

2 miesiąc życia

Dziecko zaczyna produkować jednosylabowe dźwięki zwane głużeniem – aa, uuu, czasem połączenie samogłoski i spółgłoski, np. guuu

6 miesiąc życia

Dziecko powinnogaworzyć. Gaworzenie polega na łączeniu przez dziecko identycznych dźwięków w rodzaju bababa

 

1–2 rok życia

Okres wyrazu. Na ten okres przypada wielki postęp w rozwoju mowy. Wynika to przede wszystkim z poszerzania kręgu doświadczeń. Dziecko powinno wymawiać wyrazy. Dziecko używa właściwie wszystkich samogłosek

oprócz nosowych: ę, ą, oraz wymawia znaczną ilość spółgłosek: p, b, m, n, t, d, k, ś, ć

 

2–3 rok życia

Buduje pierwsze dwuwyrazowe zdania. Dziecko trzyletnie w zasadzie wymawia już wszystkie samogłoski, z wyjątkiem nosowych, i spółgłoski: Dziecko wymawia prawidłowo następujące głoski: a, o, e, y, u, i, ą, ę, p, m

oraz zmiękczenia (pi, bi, mi), f, w (fi, wi), t, d, n, l, ń (li), ś, ź, ć, k, g, (ki, gi), ch, j, ł

 

3–7 rok życia

Okres swoistej mowy dziecięcej:

Częstym zjawiskiem w wypowiedziach dziecka jest metateza, czyli przestawianie głosek, a nawet całych sylab („latana” zamiast „altana”). Zdarza się też zjawisko asymilacji, czyli upodobnienia („bebek”, zamiast „chlebek”). Innym zjawiskiem językowym dzieci w tym wieku jest kontaminacja, czyli budowanie wyrazów na zasadzie łączenia dwóch wyrazów w jeden  („pomasłować”). Pod koniec 4 roku życia pojawia się głoska r, wcześniej pomijana lub zastępowana innymi głoskami: l lub j. Około 4–5 roku życia pojawia się w wymowie dziecka szereg szumiący: sz, ż, cz, dż.

Dziecko 7-letnie powinno w zasadzie wymawiać wszystkie głoski

prawidłowo.

 

 

Bibliografia:

Cieszyńska J., Korendo M., Wczesna interwencja terapeutyczna, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2007.

 

Informacje dodatkowe dla rodziców

 

Za podjęciem jak najwcześniej stymulacji rozwoju dzieci przemawiają następujące przesłanki :

 

- duża plastyczność CUN we wczesnym okresie rozwoju oraz związana z tym możliwość korelacji zaburzeń funkcji i kompensacji deficytów;

                            - możliwość zahamowania rozwoju wielu zaburzeń o postępującym przebiegu, a czasami nawet całkowitego zatrzymania dalszych niekorzystnych zmian;

- małe dzieci są bardziej podatne na stosowane wobec nich programy usprawniania i czynią szybsze postępy;

- ćwiczone postępy są u nich łatwiej generalizowane;

- uczenie małych dzieci jest łatwiejsze, gdyż wiele zaburzeń narasta z wiekiem i utrudnia terapię oraz edukację;

- rodzice małych dzieci mają więcej nadziei, sił, zapału  i wiary, dlatego są bardziej zaangażowani we współpracę ze specjalistami i we własny udział w terapii dziecka.